जिनेव्हा/नवी दिल्ली: लडाखचे प्रसिद्ध पर्यावरणवादी आणि शिक्षण कार्यकर्ते सोनम वांगचूक (Sonam Wangchuk) यांनी केंद्र सरकारला थेट आंतरराष्ट्रीय मंचावरून निर्वाणीचा इशारा दिला आहे. सध्या स्वित्झर्लंडमधील जिनेव्हा येथे असलेल्या वांगचूक यांनी संयुक्त राष्ट्रांच्या (United Nations) कार्यालयाबाहेरून एक व्हिडिओ जारी करत जाहीर केले आहे की, जर सरकारने शिक्षण सुधारणा किंवा लडाखच्या लोकशाही हक्कांपैकी एकाही मागणीवर सकारात्मक पावले उचलली नाहीत, तर ते येत्या २८ जूनपासून (रविवार) दिल्लीच्या जंतर-मंतरवर बेमुदत उपोषणाला बसणार आहेत.
सोनम वांगचूक हे जिनेव्हा येथील संयुक्त राष्ट्रांच्या कार्यालयासमोरील जगप्रसिद्ध ‘ब्रोकन चेअर’ (Broken Chair) या विशाल लाकडी खुर्चीच्या स्मारकासमोर उभे राहून देशवासीयांशी संवाद साधत आहेत. त्यांनी या परिसराचे वर्णन “जिनेव्हाचे जंतर-मंतर” असे केले आहे, जिथे हक्कांच्या लढ्यासाठी जगभरातून लोक शांततापूर्ण निदर्शने करण्यासाठी एकत्र येतात.
वांगचूक यांच्या दोन प्रमुख मागण्या आणि सरकारला अल्टिमेटम
सोनम वांगचूक यांनी आपल्या संदेशात दोन अत्यंत संवेदनशील आणि महत्त्वाचे मुद्दे उपस्थित केले आहेत:
१. शिक्षण व्यवस्थेत उत्तरदायित्व (Education Reforms): दिल्लीच्या जंतर-मंतरवर ‘नीट’ (NEET-UG) परीक्षा घोटाळ्याविरोधात ‘कॉकरोच जनता पार्टी’ (CJP) आणि अभिजीत दिपके यांच्या नेतृत्वाखाली सुरू असलेल्या विद्यार्थ्यांच्या आंदोलनाला वांगचूक यांनी पाठिंबा दिला आहे. लाखो विद्यार्थ्यांच्या भवितव्याशी खेळणाऱ्या शिक्षण व्यवस्थेत उत्तरदायित्व आणि पारदर्शकता आणण्याची त्यांची पहिली मागणी आहे.
२. लडाखचे संरक्षण आणि लोकशाही: लडाखची संस्कृती, तिथले पर्यावरण, ६ वी अनुसूची (6th Schedule) लागू करणे आणि तेथील लोकशाहीची पुनर्स्थापना या मागण्यांवर केंद्र सरकारने दाखवलेल्या अनास्थेबद्दल त्यांनी तीव्र नाराजी व्यक्त केली आहे.
वांगचूक यांनी सांगितले की, ते २७ जूनपर्यंत सरकारच्या भूमिकेची वाट पाहतील. या दोन महत्त्वाच्या मुद्द्यांपैकी किमान एका जरी मुद्द्यावर सरकारने आपली जबाबदारी स्वीकारली किंवा तोडगा काढला, तर ते उपोषणाचा निर्णय मागे घेतील; अन्यथा २८ जूनपासून त्यांचे आंदोलन सुरू होईल.
‘ब्रोकन चेअर’ स्मारकाचा दाखला देत हक्कांची लढाई
‘ब्रोकन चेअर’ (एक पाय तुटलेली भव्य खुर्ची) ही केवळ एक कलाकृती नसून ती मानवी हक्कांच्या संघर्षाचे आणि अन्यायाविरुद्धच्या लढ्याचे जागतिक प्रतीक आहे, असे वांगचूक यांनी स्पष्ट केले.
दिल्लीत गेल्या ६ दिवसांपासून विद्यार्थी केंद्रीय शिक्षणमंत्र्यांच्या राजीनाम्यासाठी आणि आपल्या हक्कांसाठी रात्री-अपरात्री जंतर-मंतरवर ठाण मांडून बसले आहेत. अशा परिस्थितीत आंतरराष्ट्रीय स्तरावरून सोनम वांगचूक यांच्यासारख्या मोठ्या व्यक्तिमत्त्वाने या आंदोलनाला पाठिंबा दिल्याने आणि स्वतः प्रत्यक्ष मैदानात उतरण्याची घोषणा केल्यामुळे केंद्र सरकारवरील दबाव आता कमालीचा वाढला आहे. आता सरकार वांगचूक यांच्या या इशाऱ्याची दखल घेणार की रविवारपासून दिल्लीत आणखी एक मोठे आंदोलन पेटणार, याकडे संपूर्ण देशाचे लक्ष लागले आहे.
