मुंबई: पावसाळा सुरू होताच मुंबईतील जगप्रसिद्ध जुहू चौपाटीवर (Juhu Chowpatty Beach) एक अत्यंत धक्कादायक आणि चिंताजनक चित्र समोर आले आहे. मुंबईतील नाले आणि मिठी नदीत (Mithi River) टाकण्यात आलेला कचरा समुद्राच्या लाटांनी पुन्हा एकदा किनाऱ्यावर फेकला असून, अवघ्या काही दिवसांतच या सुंदर चौपाटीला कचऱ्याच्या डेपोचे स्वरूप आले आहे.
प्रसिद्ध आरजे मनीष (Manish RJ) यांनी १४ जून रोजी सोशल मीडियावर पोस्ट केलेल्या एका व्हिडिओ फुटेजमधून हे भीषण वास्तव समोर आले असून, स्ट्रीट फूड आणि विविध सणांसाठी ओळखली जाणारी ही चौपाटी आता प्लास्टिक आणि कचऱ्याच्या विळख्यात सापडली आहे.
नाल्यांमध्ये टाकलेली घाण हायटाईडमुळे किनाऱ्यावर!
या संपूर्ण प्रकरणावर रिॲलिटी चेक करताना अर्बन प्लॅनर (Urban Planner) भौमिक गोवंडे यांनी अत्यंत महत्त्वाचा तांत्रिक मुद्दा मांडला आहे. त्यांच्या मते:
मुंबईतील उघडे नाले, खाड्या आणि मिठी नदीमध्ये नागरिक किंवा फेरीवाल्यांकडून जो कचरा सर्रासपणे फेकला जातो, तोच कचरा समुद्राला येणाऱ्या हायटाईडच्या (High Tides) लाटांसोबत पुन्हा जमिनीवर येतो.
मुंबई महानगरपालिकेकडून (BMC) प्रत्येक अशा घटनेनंतर किनाऱ्यावरून तब्बल २०० ते ४०० टन कचरा उचलून साफसफाई केली जाते. मात्र, कचरा टाकण्याची मूळ सवय बदलत नसल्याने हा समस्येचा चक्रव्यूह सातत्याने सुरूच राहतो.
नागरिक, प्रशासन की फेरीवाले? नक्की दोषी कोण?
हा व्हिडिओ समोर आल्यानंतर सोशल मीडियावर मुंबईकरांकडून तीव्र प्रतिक्रिया उमटत असून, या दुरवस्थेसाठी वेगवेगळ्या घटकांना जबाबदार धरले जात आहे:
1. प्रशासनाचे अपयश: मान्सूनपूर्व नाला सफाई योग्य प्रकारे न केल्याने आणि कचरा टाकणाऱ्यांवर कडक कारवाई न केल्यामुळे महापालिका प्रशासनावर टीका होत आहे.
2. नागरिकांमध्ये नागरी सुजाणतेचा (Civic Sense) अभाव: चौपाटीवर फिरण्यासाठी येणारे पर्यटक आणि स्थानिक लोक डस्टबिनचा वापर न करता प्लास्टिक व इतर कचरा थेट वाळूत किंवा समुद्रात टाकतात.
3. स्थानिक फेरीवाले: चौपाटीवर व्यवसाय करणाऱ्या अनेक स्टॉलधारकांकडून कचऱ्याचे योग्य व्यवस्थापन केले जात नसल्याचा आरोप होत आहे.
कचरा वर्गीकरण आणि कडक अंमलबजावणीची गरज : हा घाणीचा दुष्टचक्र (Cycle) कायमचा तोडायचा असेल, तर केवळ किनाऱ्यावरील कचरा उचलून भागणार नाही, असे तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे. यासाठी कचऱ्याचे उगमस्थानावरच ओला आणि सुका असे वर्गीकरण (Waste Segregation) करणे आणि कचरा टाकणाऱ्यांवर दंडात्मक कारवाईची कडक अंमलबजावणी करणे अत्यंत गरजेचे बनले आहे. अन्यथा, दरवर्षी पावसाळ्यात मुंबईकरांना निसर्गाचा हा असाच संताप सहन करावा लागेल, हे निश्चित!
